Türkiye’de Şarap Yetiştiriciliği

Türkiye'de Şarap Yetiştiriciliği
Türkiye'de Şarap Yetiştiriciliği

Türkiye’de Şarap Yetiştiriciliği Türkiye çok fazla bilinmese de şarap üretimi açısından en uygun ülkelerden biri. Peki Türkiye de üretilen şaraplar en çok hangi bölgelerde, hangi üzümlerden üretiliyor? Çok fazla haberimiz olmasa da Anadolu topraklarında şarapçılığın binlerce yıllık geçmişi var; çünkü Türkiye aslında coğrafi olarak dünyanın şarap üretimine en uygun ülkelerinden biri. Bununla birlikte Karadeniz ve Doğu Anadolu’nun kuzeyi dışında her yerinden üzüm fışkıran Anadolu da üzümlerin yalnızca yüzde 2 si şarap üretiminde kullanılıyor. Oysa bu oran, benzer ülkelerde yüzde 70 ile yüzde 95 arasında değişiyor. Yine de Türkiye de son yıllarda arka arkaya açılan şarap fabrikaları, artan ürün çeşitliliği, şarap ihracatının ve iç pazardaki şarap tüketiminin artıyor olması, Türk şarapçılığı için umut vaat ediyor.

Türkiye’de Yetiştirilen Kırmızı Şaraplık Üzümler

   Her üzüm şarabın özelliklerini belirleyen bazı özellikler taşır; gövde, tat ve doku gibi. Tabi kırmızı şarap üzümleri için bu özelliklere renk ve tanen de eklenir. Bu durumda her üzümün yaptığı şarap farklı özellikte olacaktır. Şarap şişesinin üzerinde hangi üzümlerden üretildiği yazacaktır. Bu yazımda, şarap seçiminde, bir rehber olması açısından, bazı şaraplık üzüm çeşitleri ve yaptıkları şarabın özelliklerini ele aldım.

   CABERNET SAUVİGNON (kabarney sovinyon)

Cabernet Sauvignon
Cabernet Sauvignon


   Kökeni Fransa olan Cabernet Sauvignon üzümü Türkiye’de genellikle Çeşme ve Urla’da yetiştirilmektedir. Siyah, küçük ve kalın kabuklu üzümlerdir. Ayrıca kalın kabuklar üretilen şarabın tanen açısından zengin olmasını sağlar. Genç cabernet şarapları kuş üzümü, baharat ve çikolata notalarına sahipken; meşe fıçılarında yıllanmış olanlar ise daha çok tütsü, vanilya ve kahve aromalarına sahiptirler.

   Türkiye’de Şarap Yetiştiriciliği MERLOT (merlo)


   Kökeni Fransa olmakla birlikte Türkiye’de Ege bölgesinde yetiştirilmektedir. Merlot şarapları genellikle erik, vişne ve kuş üzümü gibi meyvemsi notalara sahiptir. Üzümleri, Cabernet Sauvignon üzümüne göre daha ince kabukludur dolayısıyla daha az tanenli şaraplar yapar. Merlot şarapları Cabernet şaraplarına kıyasla asiditesi düşük ve alkol seviyesi yüksektir. Cabernet Sauvignon/Merlot kupajıyla tanen, asidite ve meyve aromaları dengelenir.

   Türkiye’de Şarap Yetiştiriciliği SYRAH/SHİRAZ


   Şiraz üzümünün kökeni İran olarak düşünülmektedir. Siyah ve ince kabuklu bir üzümdür. Genç şarapları koyu bir renge, yüksek tanen oranına ve baharat notasına sahiptir. Yıllandıkça ahududu, erik gibi farklı lezzetler ortaya çıkarır. Şiraz şarapları, monosepaj olarak tercih edildiği gibi çeşitli kupajları da üretilmektedir.

   Türkiye’de Şarap Yetiştiriciliği BOĞAZKERE


   Kökeni Diyarbakır olan boğazkere Türkiye’nin en tanenli üzümüdür. Buruk tadından dolayı yemeye uygun değildir. Küçük taneli, kalın kabuklu ve oldukça koyu renklidir. Yüksek tanenli, gövdeli şaraplar yapar ve yıllandırmaya uygundur. Boğazkere şarabı kırmızı meyve ve baharat aromalarına sahiptir.

  Türkiye’de Şarap Yetiştiriciliği  ÖKÜZGÖZÜ


   Malatya ve Elazığ’da yetiştirilir. Üzüm etli, iri tanelidir ve ince kabukludur. Öküzgözü şarabı; boğazkere şarabının aksine tanen miktarı düşük, orta gövdeli, yüksek asitli bir şaraptır ayrıca kırmızı meyve, karadut ve pekmez aromalarına sahiptir.
 Boğazkere ile kupajlarda kullanılmasının yanında monosepaj olarak da oldukça dengeli bir şaraptır.

   Türkiye’de Şarap Yetiştiriciliği KALECİK KARASI


   Ankara’nın kalecik ilçesine özgü bir üzüm çeşididir. Türkiye’de şarapçılığın gelişmemesi sebebiyle kaybolmaya yüz tuttuğu sıralarda bazı üreticiler tarafından tekrar üretilmeye başlanmıştır. Artık Kalecik ilçesi dışında da yetiştirilmektedir. Hafif­orta gövdeli, düşük tanenli ve düşük asitli şaraplar yapar. Çilek, ahududu, vişne aromalarına sahip olmakla birlikte yıllanmaya da uygundur.

   Türkiye’de Şarap Yetiştiriciliği KARASAKIZ (KUNTRA)


   Çanakkale ve Bozcaada’da yetiştirilmektedir. Kanyak yapımında da kullanılır. Karasakız şarabının asiditesi ve taneni yüksektir fakat yıllanmaya müsait değildir. Diğerlerine göre daha açık bir kırmızı renge sahiptir.

   Türkiye’de Şarap Yetiştiriciliği PAPAZKARASI

Papazkarası
Papazkarası

   Tekirdağ ve Edirne’de üretilir. Bu üzümlerden üretilen şaraplar genel olarak kırmızı meyve ve baharat notalarına sahiptir, hafif gövdeli şaraplardır ve açık kırmızı renktedir.

 Türkiye’de Şarap Yetiştiriciliği  GAMAY (gamey)


 
  Fransa kökenli bir üzüm cinsi olan Gamay, hafif/orta dolgunluğa, yüksek asiditeye ve düşük tanen seviyesine sahip şaraplar yapar. Gamay şarabı yıllandırmaya pek uygun değildir, gençken tüketilir ve serinleten meyvemsi notalara sahiptir.
Alacağınız şarap kupaj yada monosepaj olabilir. Şişede yazan üzüm veya üzümlerin genel özelliklerinden yararlanarak ve deneyerek damak zevkinize en uygun şarabı bulabilirsiniz.

  1.    Kupaj: Birden çok üzüm çeşidi kullanılarak üretilen şaraplardır. Ürünün daha kaliteli olması hedeflenir.
  2.    Monosepaj: Tek üzüm çeşidi kullanılarak üretilen şaraplardır.
  3.    Tanen: Kekremsi, buruk ve acımsı tada sahip bileşiklerdir. Şarap için önemli bir kalite parametresidir.

Marmara Bölgesi

Siyah, içimi yumuşak Papazkarası; mor renkli, asit oranı yüksek Gamay; beyaz, asit oranı düşük Yapıncak; siyah Cinsault ve beyaz, yumuşak içimli Semillon; Tekirdağ bölgesinde en çok üretilen üzüm çeşitleri arasında. Özellikle Şarköy ve Mürefte de üzüm ve şarap üretimi o kadar yaygın ki pek çok farklı markanın fabrikası bu ilçelerde bulunuyor. Çanakkale ve Bozcaada ise tatlı beyaz şarap yapımında kullanılan Vasilaki(Altıntaş) ve kırmızı şarap yapımında kullanılan Kuntra(Karasakız) adlı üzüm çeşitleriyle öne çıkıyor. Bozcaada da özellikle son yıllarda şarap üretimi, bağların kurumsallaşması ve yeni fabrikaların açılmasıyla oldukça arttı. Ayrıca Saroz yakınlarında Merlot üretimi de yaygın. Avşa ve Marmara da bu adalara özgü Adakarası üzümü ile yapılan şaraplarıyla öne çıkıyor.

İç Anadolu ve İç Karadeniz Bölgesi

Türkiye deki büyük şarap üretim tesislerinin önemli bir kısmının bulunduğu Nevşehir il sınırları civarında sulu ve beyaz, sek şarap yapımında kullanılan Emir üzümü başta olmak üzere Kayseri Karası; kırmızı şarap üretiminde bolca kullanılan, asidi düşük, şeker oranı yüksek Dimrit ve Şıradar şarap üzümleri yetişiyor. Yine Ankara da bir çok şarap üretim tesisi bulunuyor. Orta Anadolu’nun en kaliteli kırmızı şaraplık üzüm çeşidi olarak bilinen Kalecik Karası ve Kırıkkale nin bir kasabasından ismini alan düşük asitli, oldukça tatlı beyaz Hasandede ise bölgede yetişen diğer üzüm çeşitleri arasında. Tokat’ın tahta fıçıda eskitilerek Narince üzümü ile yapılan, zengin ve dengeli yapısıyla öne çıkan beyaz şarabı ise meraklıların mutlaka denemesi gereken tatlar arasında.

Ege Bölgesi

Ege bölgesi denilince akla ilk olarak özellikle meyve şaraplarıyla ünlü Şirince geliyor. Pek çok şarap tutkunu tarafından burun kıvırılan Şirince nin meyve şarapları aslında her meyveden yapılıyor. İzmir de yetişen diğer şarap üzümleri arasında ise dünyanın en tanınmış üzüm çeşitlerinden, her iklimde kolayca yetişebilen siyah, yüksek tanenli Cabarnet Sauvignon; özellikle Fransa’nın güneyinde ve İspanya’da yetiştirilen kırmızı üzüm türü Carignan; alkol ve asit oranı düşük Alicante Bouchet; koyu kırmızı renkte, yoğun aromalı Şiraz; beyaz şarapta aromayı ve meyve kokularını sevenlerin hoşuna gidecek Bornova Misketi ve çok az yetişen Foça Karası geliyor. Son yıllarda İzmir il merkezinin dışında Urla ve Çeşme de şarap ve üzüm üretimiyle öne çıkıyor. Ege Bölgesi’nin şarabıyla ünlü bir diğer ili olan Denizli ise Rose şarap üretiminde kullanılan ve Çal ilçesinden ismini alan Çal Karası ve Sultaniye üzümüyle tanınıyor.

Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi

Anadolu’nun en değerli kırmızı şarap üzümü olan; yoğun aroması ve açık yakut rengiyle dikkat çeken Öküzgözü, Elazığ ve Malatya’daki bağlarda yetişiyor. Diyarbakır’da yetişen Boğazkere üzümü ise içindeki tanen (tanik asit) miktarının fazla olması nedeniyle özellikle şarap meraklılarının sevdiği buruk tadıyla öne çıkıyor. Öküzgözü ile Boğazkere üzümlerinin karışımı sonucunda ortaya çıkan şarap çeşitleri ise Türkiye nin en meşhur ve tercih edilen şarap türleri arasında.

Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde binlerce yıllık şarap geleneğiyle bilinen yerlerinden Midyat ve Mardin de üretilen şaraplar ise bu bölgede yaşayan ve sayıları giderek azalan Süryaniler tarafından üretiliyor ve yerel üzümlerden Mazruna ve Kerküş ile yapılıyor.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>